#AkademiaAutomatyki

image-1.webp

17 Listopad 2026

Pomiar gazów suchych – pomiar punktu rosy czy wilgotność względna?

Odpowiedź jest jednoznaczna: w gazach suchych należy mierzyć punkt rosy, a nie wilgotność względną. Wynika to z fizycznych ograniczeń czujników %RH przy bardzo niskiej zawartości pary wodnej. Poniżej około 5% RH klasyczne przetworniki wilgotności tracą użyteczność procesową, podczas gdy przetworniki punktu rosy pozwalają na precyzyjną kontrolę suchości medium. W wielu zakładach przemysłowych nadal spotyka się sytuacje, w których do kontroli osuszonych gazów wykorzystywane są standardowe przetworniki wilgotności względnej. Problem pojawia się wtedy, gdy wymagany poziom suchości odpowiada wartościom punktu rosy rzędu -40°C, -60°C lub nawet niższym. W takich warunkach parametrem technicznie użytecznym staje się temperatura punktu rosy (Td), ponieważ pozwala jednoznacznie określić zawartość wilgoci w gazie i ograniczyć ryzyko awarii instalacji.

Przetworniki punktu rosy EE371

Dlaczego wilgotność względna nie sprawdza się w pomiarze gazów suchych?

Wilgotność względna (%RH) określa stosunek aktualnej zawartości pary wodnej do maksymalnej ilości wilgoci, jaką gaz może utrzymać przy danej temperaturze. Parametr ten jest silnie zależny od temperatury medium, dlatego jego interpretacja w bardzo suchych gazach staje się problematyczna. Wraz ze spadkiem zawartości wody w medium maleje również wartość RH. W obszarze poniżej około 5% RH nawet niewielka niepewność czujnika może stanowić znaczną część mierzonej wartości. W konsekwencji uzyskany wynik przestaje być wystarczająco dokładny do sterowania procesem. Przykładowo:

• punkt rosy -40°C Td odpowiada około 0,81% RH przy temperaturze 20°C,

• punkt rosy -60°C Td odpowiada około 0,08% RH przy temperaturze 20°C,

• standardowy przetwornik klimatyczny posiada dokładność na poziomie około ±2,5% RH.

Oznacza to, że klasyczny czujnik wilgotności nie jest w stanie wiarygodnie kontrolować tak niskich wartości wilgoci.

Czym jest punkt rosy i dlaczego lepiej opisuje suchość gazu?

Temperatura punktu rosy (Td) oznacza temperaturę, do której należy schłodzić gaz, aby osiągnąć stan nasycenia wynoszący 100% RH i rozpoczął się proces kondensacji pary wodnej. Punkt rosy jest bezpośrednio związany z rzeczywistą ilością wilgoci zawartej w medium. Dzięki temu parametr pozostaje czytelny dla personelu technicznego niezależnie od zmian temperatury procesu. W praktyce przemysłowej temperatura punktu rosy jest standardowym parametrem określającym jakość:

• sprężonego powietrza,

• azotu technicznego,

• wodoru,

• gazów procesowych,

• gazów farmaceutycznych,

• gazów specjalnych wykorzystywanych w laboratoriach.

Specyfikacje jakościowe dostawców gazów technicznych bardzo często definiują dopuszczalną zawartość wilgoci właśnie za pomocą temperatury punktu rosy, a nie wilgotności względnej.

Przetwornik wilgotności i temperatury HTS401

Wilgotność względna a punkt rosy – najważniejsze różnice

Z punktu widzenia automatyki procesowej temperatura punktu rosy dostarcza znacznie bardziej użytecznej informacji o rzeczywistej suchości medium niż sama wilgotność względna.

Wilgotność względna a punkt rosy

Jakie wymagania stawia przemysł wobec pomiaru punktu rosy?

Rosnące wymagania jakościowe powodują, że kontrola wilgotności staje się jednym z kluczowych parametrów procesowych. Typowe wymagania dla różnych branż obejmują:

Standardowe instalacje sprężonego powietrza 

Najczęściej wymagany poziom wynosi około -40°C Td. Przekroczenie tej wartości może prowadzić do kondensacji wilgoci podczas rozprężania gazu, korozji instalacji, uszkodzenia zaworów oraz awarii narzędzi pneumatycznych.

Zaawansowane instalacje przemysłowe

W wielu aplikacjach produkcyjnych stosuje się poziom -50°C Td. Takie wymagania występują między innymi w procesach wymagających wysokiej stabilności jakościowej produktu.

Przemysł farmaceutyczny

Procesy technologiczne oraz systemy gazów czystych często wymagają od -60°C do -70°C Td. W tych warunkach klasyczne przetworniki RH nie zapewniają wystarczającej dokładności pomiarowej.

Laboratoria wzorcujące

Najbardziej zaawansowane laboratoria metrologiczne realizują wzorcowania nawet w punktachdo około -90°C Td.
 Cyfrowy sensor wilgotności serii HTE501

Jakie technologie stosuje się do pomiaru punktu rosy?

Na rynku funkcjonują trzy podstawowe grupy technologii.

Czujniki schłodzonego lustra

Metoda wykorzystuje bezpośrednią obserwację momentu pojawienia się kondensatu na chłodzonym zwierciadle. 

Zalety:

• najwyższa dokładność,
• niepewność nawet około ±0,1°C Td,
• metoda referencyjna stosowana w laboratoriach.

Ograniczenia:

• wysoki koszt zakupu,
• konieczność pracy w stabilnych warunkach środowiskowych.

Sensory z tlenku metalu

Pomiar realizowany jest poprzez analizę zmian właściwości elektrycznych warstwy absorbującej cząsteczki wody.

Zalety:

• możliwość pomiaru nawet do -110°C Td,
• dobra dokładność w bardzo suchych gazach.

Ograniczenia:

• duża wrażliwość na zalanie lub nagły kontakt z wodą,
• większe wymagania eksploatacyjne.

Przetworniki z czujnikami pojemnościowymi 

Technologia pojemnościowa jest obecnie najczęściej wybierana w przemyśle.

Najważniejsze korzyści:

• korzystny stosunek ceny do możliwości,
• zakres pomiarowy typowo do -70°C Td,
• wysoka powtarzalność,
• dobra odporność eksploatacyjna,
• możliwość ciągłego monitoringu online.

Z naszych doświadczeń wynika, że właśnie technologia pojemnościowa najczęściej stanowi optymalny wybór dla systemów sprężonego powietrza i większości instalacji procesowych.

Przetworniki punktu rosy EE371

Przykład aplikacyjny: punkt rosy sprężonego powietrza

W instalacji sprężonego powietrza utrzymywanie poziomu około -40°C Td pozwala ograniczyć ryzyko występowania kondensatu w rurociągach podczas spadków temperatury oraz rozprężania medium. Jeżeli rzeczywista wartość wzrośnie przykładowo do -20°C Td, ilość wilgoci w gazie będzie wielokrotnie większa. W takich warunkach wzrasta ryzyko korozji przewodów, uszkodzenia armatury pneumatycznej, awarii siłowników, pogorszenia jakości produktu końcowego czy nieplanowanych przestojów produkcyjnych. Dlatego nowoczesne systemy uzdatniania sprężonego powietrza coraz częściej wykorzystują przetworniki punktu rosy zamiast klasycznych czujników wilgotności względnej.

Przetwornik na instalacji

Podsumowując, dobór przetwornika punktu rosy do instalacji sprężonego powietrza lub gazów technicznych powinien być poprzedzony dokładną analizą. W przypadku trudnych aplikacji warto skonsultować wymagania procesowe z naszym inżynierem, by dobrać technologię pomiarową dopasowaną do odpowiedniej temperatury punktu rosy, warunków pracy oraz wymaganej niepewności pomiaru.

Czytaj także

x

Formularz kontaktowy

Pole wymagane

Pole wymagane

Pole wymagane

Pole wymagane

Napisz czego dotyczy twoje pytanie. Postaraj się o możliwe konkretny opis i pytania.

Administratorem danych osobowych jest Introl sp. z o.o. z siedzibą w Katowicach przy ul. Kościuszki 112. Dane osobowe przetwarzane są w celu odpowiedzi na zadane za pośrednictwem formularza pytanie. Więcej na temat przetwarzania danych osobowych można znaleźć w Polityce prywatności.

Pole jest wymagane

Twoja wiadomość trafiła do naszego pracownika, który postara się odpowiedzieć jak najszybciej. Na wskazany adres e-mail wysłaliśmy treść tego zapytania.

 

 

Na Twoim Koncie Użytkownika masz dostęp do historii wszystkich swoich zapytań i zgłoszeń serwisowych. Jeśli nie masz jeszcze konta, zachęcamy do rejestracji:

 

 

Załóż Konto

Ok
loader-logo